Er zijn veel soorten therapie. Gelukkig hoef je niet vooraf precies te weten welke bij jou past. Je kunt beginnen bij waar je hulp bij zoekt en samen met een deskundige therapeut bespreken welke aanpak daarbij aansluit.
Misschien ben je namen tegengekomen als EMDR, ACT of lichaamsgerichte therapie. Maar wat houden die in? En hoe maak je een keuze? Hieronder lees je wat de verschillen zijn en waar je op kunt letten.
Moet je zelf kiezen welke therapie je nodig hebt?
Nee, meestal hoef je die keuze niet alleen te maken. Een goede eerste stap is om te zoeken naar een therapeut die ervaring heeft met jouw hulpvraag en bij wie je je prettig voelt. Samen kun je bespreken welke aanpak bij jou past.
Veel therapeuten gebruiken meerdere methoden. Ze kunnen gesprekken bijvoorbeeld combineren met praktische oefeningen, ACT of lichaamsgericht werken. Je hoeft dus niet altijd te kiezen tussen twee therapievormen.
Soms is een specifieke behandeling wel belangrijk. Bij traumaklachten kan EMDR bijvoorbeeld een passende behandeling zijn. En bij bepaalde hardnekkige patronen kan schematherapie helpen. Daarvoor heb je een behandelaar nodig die goed is opgeleid in die methode. Een fijne klik is belangrijk, maar de juiste deskundigheid net zo goed.
Wat is het verschil tussen een therapievorm en een behandelmethode?
Sommige namen vertellen iets over de behandeling, andere over de manier van werken of het onderwerp waarvoor je hulp zoekt. Een therapievorm is een brede manier van begeleiden of behandelen. Een behandelmethode is een specifieke aanpak die daarbij wordt gebruikt.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Psychotherapie: een brede vorm van behandeling bij psychische klachten.
- EMDR: een specifieke behandelmethode, vooral bij traumagerelateerde klachten.
- Relatietherapie: begeleiding die zich richt op problemen binnen een relatie.
- Familieopstellingen: een ervaringsgerichte werkwijze die een therapeut als aanvulling kan inzetten.
Deze begrippen worden in de praktijk vaak door elkaar gebruikt. Niet iedere therapievorm of methode heeft dezelfde wetenschappelijke onderbouwing. Ook is niet iedere therapeut voor elke behandeling opgeleid. Daarom is het belangrijk om verder te kijken dan alleen de naam van een methode.
Een specialisatie vertelt je vooral waarmee iemand je kan helpen. Een therapeut kan bijvoorbeeld gespecialiseerd zijn in rouw of trauma en daarbij verschillende methoden gebruiken.
Veelvoorkomende therapievormen en behandelmethoden
Sommige therapieën richten zich vooral op je gedachten en gedrag. Andere besteden meer aandacht aan je emoties, je lichaam of je relaties. Dit zijn veelvoorkomende therapievormen en methoden. De voorbeelden helpen je om je te oriënteren. Welke aanpak geschikt is, bespreek je met een daarvoor opgeleide behandelaar.
Psychotherapie: inzicht krijgen in psychische klachten en patronen
Psychotherapie helpt je om psychische klachten te verminderen en beter te begrijpen waar bepaalde gevoelens, gedachten en gedragingen vandaan komen. Samen met een psychotherapeut onderzoek je wat je belemmert en werk je aan veranderingen die je dagelijks leven kunnen verbeteren.
Psychotherapie is een brede behandelvorm. Een psychotherapeut kan verschillende methoden gebruiken, zoals cognitieve gedragstherapie, EMDR of schematherapie. Welke methoden iemand aanbiedt, hangt af van de aanvullende opleiding, ervaring en deskundigheid van de psychotherapeut.
De titel psychotherapeut is in Nederland wettelijk beschermd. Een psychotherapeut heeft een erkende opleiding gevolgd en staat geregistreerd in het BIG-register.
Wanneer kan psychotherapie passen? Als je last hebt van psychische klachten die je dagelijks leven beïnvloeden, zoals angst, somberheid of hardnekkige patronen waar je zelf moeilijk uitkomt.
Psychosociale therapie: aandacht voor jou en je omgeving
Bij psychosociale therapie kijk je naar wat je denkt, voelt en doet, en naar wat er speelt in je leven. Samen met een therapeut onderzoek je waar je tegenaan loopt en welke veranderingen je graag wilt maken.
Gesprekken vormen vaak de basis, soms aangevuld met oefeningen of andere methoden. Hoe de begeleiding eruitziet, verschilt per therapeut. Ook de opleiding en ervaring van de therapeut spelen daarbij een belangrijke rol.
Wanneer kan psychosociale therapie passen? Als je vastloopt door stress, onzekerheid, verlies of persoonlijke problemen en behoefte hebt aan gesprekken en begeleiding.
Integratieve therapie: verschillende methoden combineren
Bij integratieve therapie combineert een therapeut verschillende methoden. Welke aanpak wordt gebruikt, hangt af van je hulpvraag en de opleiding en ervaring van de therapeut.
De begeleiding kan bestaan uit gesprekken, praktische oefeningen of andere technieken. Integratieve therapie is geen vaste behandelmethode. Vraag daarom welke methoden een therapeut gebruikt en welke opleidingen die daarvoor heeft gevolgd.
Wanneer kan integratieve therapie passen? Als je openstaat voor een aanpak waarbij verschillende methoden worden gecombineerd en afgestemd op jouw situatie.
Cognitieve gedragstherapie: werken aan gedachten en gedrag
Cognitieve gedragstherapie (CGT) helpt je onderzoeken hoe je gedachten, gevoelens en gedrag elkaar beïnvloeden. Je leert patronen herkennen die je klachten in stand kunnen houden en oefent met andere manieren van denken en handelen.
CGT wordt onder andere toegepast bij angstklachten, depressie en bepaalde stressgerelateerde problemen. De behandeling is meestal gestructureerd en bevat vaak oefeningen die je tussen de gesprekken door uitvoert.
Wanneer kan CGT passen? Als je merkt dat bepaalde gedachten of gedragingen steeds terugkomen en je dagelijks leven belemmeren.
EMDR-therapie: traumatische ervaringen verwerken
EMDR is een behandelmethode die kan helpen wanneer ingrijpende gebeurtenissen veel spanning blijven oproepen. Tijdens de behandeling haal je onder begeleiding herinneringen op terwijl je aandacht tegelijkertijd wordt afgeleid, bijvoorbeeld door oogbewegingen.
EMDR wordt vooral toegepast bij posttraumatische stressklachten. Of deze behandeling geschikt is, hangt af van je klachten en een zorgvuldige beoordeling door een daarvoor opgeleide behandelaar.
Wanneer kan EMDR passen? Als herinneringen aan een ingrijpende gebeurtenis je blijven belasten, bijvoorbeeld door herbelevingen of sterke angstreacties.
Schematherapie: terugkerende patronen begrijpen
Schematherapie helpt je hardnekkige patronen te herkennen die vaak al vroeg in je leven zijn ontstaan. Deze patronen kunnen invloed hebben op hoe je naar jezelf kijkt, hoe je reageert en hoe je relaties aangaat.
Samen met een therapeut onderzoek je waar die patronen vandaan komen en oefen je met andere manieren van reageren. Met meer aandacht voor wat jij nodig hebt en hoe je met anderen omgaat.
Wanneer kan schematherapie passen? Als je steeds tegen dezelfde problemen aanloopt, bijvoorbeeld in relaties, je zelfbeeld of de manier waarop je met emoties omgaat.
ACT-therapie: anders omgaan met gedachten en gevoelens
Acceptance and Commitment Therapy (ACT) helpt je om op een andere manier met moeilijke gedachten en gevoelens om te gaan. In plaats van voortdurend te proberen ongemak te vermijden, leer je ruimte te maken voor wat je ervaart.
Daarnaast ontdek je wat voor jou belangrijk is en hoe je keuzes kunt maken die daarbij passen. Een therapeut helpt je om flexibeler met uitdagingen om te gaan, zonder dat moeilijke gevoelens eerst helemaal hoeven te verdwijnen.
Wanneer kan ACT passen? Als je veel piekert, streng bent voor jezelf of merkt dat angst en onzekerheid je tegenhouden om te doen wat je belangrijk vindt.
Lichaamsgerichte therapie: luisteren naar de signalen van je lichaam
Bij lichaamsgerichte therapie besteed je aandacht aan lichamelijke signalen, zoals spanning, ademhaling en beweging. Die kunnen samenhangen met stress en emoties.
Afhankelijk van de methode combineert een therapeut gesprekken met oefeningen die je helpen om bewuster stil te staan bij wat je lichamelijk ervaart. Lichaamsgerichte therapie is een verzamelnaam voor verschillende werkwijzen. De wetenschappelijke onderbouwing verschilt per methode en klacht.
Wanneer kan lichaamsgerichte therapie passen? Als je veel spanning ervaart of meer aandacht wilt besteden aan de samenhang tussen je lichaam en gevoelens.
Systeemtherapie: begrijpen hoe relaties je beïnvloeden
Systeemtherapie kijkt naar de invloed van relaties op hoe je je voelt en gedraagt. Denk aan je relatie met je partner, gezin of familie. In het contact met elkaar kunnen patronen ontstaan die invloed hebben op hoe het met je gaat.
Samen met een systeemtherapeut onderzoek je hoe jullie met elkaar omgaan, welke verwachtingen er spelen en waarom bepaalde situaties steeds terugkomen. Soms voer je de gesprekken alleen, soms samen met je partner of familieleden.
Wanneer kan systeemtherapie passen? Als je vastloopt in relaties, regelmatig dezelfde conflicten ervaart of wilt begrijpen hoe je omgeving invloed heeft op jouw gedrag en gevoelens.
Contextuele therapie: aandacht voor familie, relaties en je eigen behoeften
Contextuele therapie kijkt naar de invloed van je familiegeschiedenis en belangrijke relaties op je leven. Er is vooral aandacht voor vertrouwen, eerlijkheid, verantwoordelijkheid en de balans tussen geven en ontvangen.
Samen met een therapeut onderzoek je welke verwachtingen en verantwoordelijkheden je met je meedraagt. Ook kijk je hoe je rekening kunt houden met anderen, zonder je eigen behoeften uit het oog te verliezen.
Wanneer kan contextuele therapie passen? Als je moeite hebt met grenzen aangeven, je veel verantwoordelijkheid voelt voor anderen of wilt onderzoeken hoe familiepatronen doorwerken in je relaties.
Relatietherapie: elkaar beter begrijpen
Relatietherapie helpt je om patronen binnen je relatie te herkennen en elkaar beter te begrijpen. Misschien lopen gesprekken steeds uit op ruzie, voel je afstand of merk je dat jullie elkaar moeilijk kunnen bereiken.
Een relatietherapeut begeleidt jullie bij het bespreken van gevoelens, behoeften en verwachtingen. Samen onderzoeken jullie hoe bepaalde patronen ontstaan en wat kan helpen om anders met elkaar om te gaan.
Wanneer kan relatietherapie passen? Als je samen vastloopt in communicatie, vertrouwen of intimiteit, steeds dezelfde conflicten ervaart of bewust aan je relatie wilt werken.
Familieopstellingen: familierelaties en patronen verkennen
Familieopstellingen zijn een ervaringsgerichte methode waarmee je relaties en patronen binnen je familie kunt onderzoeken. Tijdens een opstelling maak je verhoudingen zichtbaar, bijvoorbeeld met andere deelnemers, voorwerpen of markeringen op de vloer.
Onder begeleiding onderzoek je wat je tijdens de opstelling ervaart en welke betekenis je daaraan geeft. Dit kan helpen om vanuit een ander perspectief naar je familie of relaties te kijken. Er is nog weinig goed uitgevoerd wetenschappelijk onderzoek naar de werkzaamheid en veiligheid van familieopstellingen. De methode is daarom geen bewezen behandeling voor psychische aandoeningen.
Wanneer kunnen familieopstellingen passen? Als je familie- of relatiepatronen op een ervaringsgerichte manier wilt onderzoeken, bij voorkeur onder begeleiding van een therapeut met een gedegen professionele opleiding.
Welke therapie past bij mij?
Welke therapie bij jou past, hangt af van waar je hulp bij zoekt. Maar ook de therapeut zelf speelt een belangrijke rol. Je wilt je op je gemak voelen, open kunnen praten en vertrouwen hebben in de begeleiding.
Om je zoektocht wat makkelijker te maken, kun je jezelf deze vragen stellen:
- Waar wil ik hulp bij? Wil je bijvoorbeeld beter omgaan met angst, een verlies verwerken of terugkerende patronen begrijpen?
- Wat spreekt mij aan? Wil je vooral praten, praktische oefeningen doen of ook aandacht besteden aan lichamelijke ervaringen?
- Wat verwacht ik van de begeleiding? Vind je een duidelijke aanpak prettig of zoek je meer ruimte om je verhaal te onderzoeken?
- Bij wie voel ik me op mijn gemak? Wat helpt jou om open te kunnen praten en vertrouwen op te bouwen?
Wat als je denkt dat je een specifieke soort therapie nodig hebt?
Misschien heb je gelezen over bijvoorbeeld EMDR of schematherapie en herken je jezelf in de klachten waarvoor deze behandelingen worden gebruikt. Dan is het logisch dat je specifiek naar zo’n methode zoekt.
Kijk in dat geval naar therapeuten of psychologen die deze behandeling aanbieden én daarvoor zijn opgeleid. Een psychotherapeut kan bijvoorbeeld ook EMDR geven. Je hoeft dus niet altijd te kiezen tussen een bepaald type therapeut en een bepaalde behandelmethode.
Tijdens een kennismaking kun je vragen welke ervaring de therapeut heeft met jouw klachten, hoe de behandeling werkt en of deze bij jouw situatie past. Een deskundige behandelaar kan met je meedenken. Soms blijkt een andere aanpak geschikter of is gespecialiseerde zorg nodig.
Hoe vind je een therapeut die bij je past?
Je wilt een therapeut die weet hoe die je kan helpen. En iemand bij wie je jezelf kunt zijn. Het gaat om de klik, om vertrouwen en om het gevoel dat je je verhaal durft te delen. Maar hoe krijg je daar vooraf een goed beeld van?
Bij Thrivespace laten we je kennismaken via foto’s, video’s en persoonlijke profielen. Je leest waarmee een therapeut je kan helpen en hoe die werkt. Zo krijg je alvast een gevoel bij wie iemand is.
Je kunt zoeken op onder andere locatie, expertise en prijs. Ook zie je hoe de praktijk eruitziet en of gesprekken op locatie, online of op beide manieren mogelijk zijn. Zo kijk je rustig wat aansluit bij jouw vraag en voorkeuren.
We beoordelen iedere therapeut en psycholoog persoonlijk op opleiding, werkervaring en professionele praktijkvoering.
Spreekt iemand je aan? Neem rechtstreeks contact op voor een kennismaking. Dan kun je verder ontdekken of jullie bij elkaar passen.
Bronnen
- Cognitieve gedragstherapie: Cuijpers et al. (2023). Cognitive behavior therapy vs. control conditions, other psychotherapies, pharmacotherapies and combined treatment for depression. World Psychiatry.
- EMDR: World Health Organization (2023). Posttraumatic stress disorder (PTSD): psychological interventions – adults.
- Schematherapie: Zhang et al. (2023). The efficacy of schema therapy for personality disorders: a systematic review and meta-analysis.
- ACT: Zou et al. (2025). Effects of acceptance and commitment therapy on negative emotions, automatic thoughts and psychological flexibility for depression and its acceptability: a meta-analysis.
- Lichaamsgerichte therapie: Rosendahl et al. (2021). Effectiveness of Body Psychotherapy.
- Systeemtherapie: Braus et al. (2025). Is symptom outcome the whole story? A multilevel meta-analysis of systemic therapy for adults including family system functioning.
- Contextuele therapie: Van der Meiden et al. (2018). Applying the Paradigm of Relational Ethics into Contextual Therapy.
- Relatietherapie: Joseph et al. (2025). Effectiveness of Couple Interventions in Marital Distress: A Systematic Review and Meta-Analysis.
- Familieopstellingen: Konkolÿ Thege et al. (2021). The Effectiveness of Family Constellation Therapy in Improving Mental Health: A Systematic Review.
- Integratieve therapie: Saur et al. (2025). Integrative models of psychopathology and psychotherapy: A PRISMA-based scoping review.
